الفيض الكاشاني
70
راه روشن ترجمه كتاب المحجه البيضاء فى تهذيب الاحياء ( فارسى )
عبادت مانند استفاده از مال براى حجّ و جهاد ؛ چرا كه فقط با مال مىتوان آنها را انجام داد و هر دو از عبادات مهمّ است ، و شخص فقير از فضيلت آنها محروم است . اما آنچه موجب تقويت انسان بر عبادت مىشود خوراك و پوشاك و مسكن و ازدواج و ضروريّات زندگى است ، زيرا هرگاه اين نيازها فراهم نشود دل سرگرم چارهانديشى آنها مىشود و دل براى توجه به دين آسوده نيست و هر چه آدمى با آن به عبادت مىرسد خود عبادت است ( مقدمه واجب نيز عبادت است ) . پس كسانى كه از دنيا به مقدار كفايت بهرهمند مىشوند تا براى دين كمك بگيرند از فوايد دينى دنيا برخوردارند . اما برخوردارى فراوان و بيش از نياز از نعمتها جزء فوايد دينى مال دنيا نيست ، چرا كه فقط از بهرههاى دنياست . نوع دوّم : مالى است كه براى مردم مصرف مىشود و چهار بخش است : صدقه ، مروّت ، حفظ آبرو ، و مزد خدمتكاران . اما صدقه ، ثوابش بر كسى پوشيده نيست و آتش خشم پروردگار را خاموش مىكند . و ما فضايل آن را نقل كرديم . اما مقصودمان از مروّت خرج كردن مال براى اشراف و ثروتمندان در مهمانى ، هديه ، كمك و نظاير آن است . اين مورد مصداق صدقه نيست ، بلكه صدقه چيزى است كه به فرد محتاج داده مىشود ، جز اين كه اين مورد نيز از فوايد دينى است زيرا با انجام اين كارها انسان دوست و برادر به دست مىآورد و به صفت سخاوت متّصف و در زمرهء بخشندگان قرار مىگيرد فقط كسى به بخشندگى متّصف مىشود كه مىبخشد و راه جوانمردى و مروّت را مىپيمايد ، اين قسم نيز بسيار ثواب دارد ؛ در مورد هديهها ، مهمانيها ، غذا دادن بدون اينكه در مصرف آنها فقر و نادارى مصرف كنندگان شرط باشد ، روايات فراوانى آمده است . اما مقصودمان از حفظ آبرو با مال بخشش آن براى جلوگيرى از هجو شاعران و دشنام و سرزنش نادانان و بستن زبان آنها و دفع شرّشان است . اين قسم نيز با حتمى بودن فايدهاش در دنيا از بهرههاى دينى است . رسول خدا ( ص ) فرمود : « مالى كه شخص با آن